لوله مانیسمان ۱ اینچ؛ ابعاد، وزن، فشار و کاربرد
لوله مانیسمان ۱ اینچ (NPS 1، DN 25) در همهی ردهها قطر خارجی ۳۳٫۴ میلیمتر دارد؛ دیوارهی رده ۴۰ آن ۳٫۳۸ و رده ۸۰ ۴٫۵۵ میلیمتر است و هر شاخهی ۶ متری رده ۴۰ از نظر نظری ۱۵٫۰ کیلوگرم وزن دارد. «رده ۲۰» بازار در این سایز ۲٫۶۰ میلیمتر است. لولهی رده ۴۰ با گرید A106 B در کارخانه با سقف آزمون A530، یعنی ۱۷۲ بار، آزمون میشود و هر متر آن ۰٫۵۶ لیتر آب میگیرد.
- قطر خارجی ۱ اینچ طبق ASME B36.10M ۳۳٫۴ میلیمتر است؛ رده ۴۰ (STD) ۳٫۳۸، رده ۸۰ (XS) ۴٫۵۵ و XXS ۹٫۰۹ میلیمتر دیواره دارد. ASME B36.10M
- برای A106 گرید B در این سایز رابطهی آزمون A530 (۶۰٪ تنش تسلیم) برای رده ۴۰ و ۸۰ عددی بالاتر از سقف میدهد، پس فشار آزمون کارخانه همان سقف ۱۷۲ بار است. ASTM A530/A530M
- بیشترین فاصلهی پیشنهادی تکیهگاه برای لولهی STD ۱ اینچ: ۲٫۱ متر در خط آب و ۲٫۷ متر در خط بخار. ASME B31.1
فهرست مطالب
ابعاد و وزن لوله مانیسمان ۱ اینچ
قطر خارجی در همهی ردهها ۳۳٫۴ میلیمتر است و رده فقط دیواره، قطر داخلی و وزن را عوض میکند. وزنها نظریاند، از رابطهی ۰٫۰۲۴۶۶ × ضخامت × (قطر خارجی − ضخامت):
| رده | دیواره (mm) | قطر داخلی (mm) | وزن هر متر (kg) | شاخهی ۶ متری (kg) |
|---|---|---|---|---|
| رده ۲۰ (بازار) | ۲٫۶۰ | ۲۸٫۲ | ۱٫۹۷ | ۱۱٫۸ |
| رده ۴۰ (STD) | ۳٫۳۸ | ۲۶٫۶ | ۲٫۵۰ | ۱۵٫۰ |
| رده ۸۰ (XS) | ۴٫۵۵ | ۲۴٫۳ | ۳٫۲۴ | ۱۹٫۴ |
| رده ۱۶۰ | ۶٫۳۵ | ۲۰٫۷ | ۴٫۲۴ | ۲۵٫۴ |
| XXS | ۹٫۰۹ | ۱۵٫۲ | ۵٫۴۵ | ۳۲٫۷ |
«رده ۲۰» زیر ۸ اینچ نام بازاری است و در جدول ASME نیست (لوله مانیسمان رده ۲۰). ردههای ۲۰، ۴۰ و ۸۰ این سایز را ایرانی و وارداتی داریم؛ قیمت روز همه در قیمت لوله مانیسمان است و صفحهی هر محصول در جدول زیر. لولهی API سپاهان ۱ اینچ با دیوارهی ۳٫۴ میلیمتر (شاخهی ۶ متری حدود ۱۵٫۱ کیلوگرم) هم گزینهی دیگری است (لوله API ۱ اینچ و تفاوت لوله مانیسمان و API).
| رده | ایرانی | وارداتی (چین) |
|---|---|---|
| رده ۲۰ (بازار) | رده ۲۰ ایرانی | رده ۲۰ وارداتی |
| رده ۴۰ (STD) | رده ۴۰ ایرانی | رده ۴۰ وارداتی |
| رده ۸۰ (XS) | رده ۸۰ ایرانی | رده ۸۰ وارداتی |
کدام کارخانه این سایز را میسازد
از کارخانههای ایرانی، طبق بازهی اعلامی خودشان، اهواز، آرتا و دقیق کاوه لولهی ۱ اینچ میسازند (برند لوله مانیسمان). کمترین ضخامت نورد گرم دقیق کاوه ۳ میلیمتر است، پس «رده ۲۰» بازار این سایز (۲٫۶ میلیمتر) در بازهی اعلامی آن نیست. در فهرست آهنتودی این سایز ایرانی و وارداتی هست؛ نام کارخانهی هر محموله را در گواهی کارخانه ببینید.
فشار: آزمون کارخانه و فشار مجاز
| رده | فشار آزمون کارخانه (بار) | فشار مجاز بدون حاشیهی خوردگی (بار) | با ۱٫۵ میلیمتر حاشیه (بار) |
|---|---|---|---|
| رده ۲۰ (بازار) | ۱۷۲ | ۱۹۹ | ۶۵ |
| رده ۴۰ (STD) | ۱۷۲ | ۲۶۳ | ۱۲۵ |
| رده ۸۰ (XS) | ۱۷۲ | ۳۶۳ | ۲۱۸ |
فشار آزمون با رابطهی A530 و تنش ۶۰٪ تسلیم A106 B حساب شده و سقف آن در این سایز ۱۷۲ بار است. فشار مجاز با رابطهی ASME B31.3، تنش مجاز ۱۳۸ مگاپاسکال (A106 B در دمای محیط)، لولهی بدون درز و ضخامت اسمی منهای ۱۲٫۵٪ تلرانس حساب شده است. در دمای بالاتر، با اتصال رزوهای یا با جنس دیگر عدد کمتر میشود؛ طراح آن را برای شرایط خودش حساب میکند (چرا رده فشار مجاز را تعیین نمیکند و تست هیدرواستاتیک لوله). فشار مجاز رده ۴۰ در این سایز از فشار آزمون کارخانه بیشتر است چون آزمون کارخانه سقف دارد، نه چون لوله ضعیف است؛ آزمون نشتی خط بعد از نصب جداگانه و طبق کد طراحی انجام میشود.
اعداد کاربردی
| موضوع | لولهی ۱ اینچ رده ۴۰ |
|---|---|
| حجم آب هر متر | ۰٫۵۶ لیتر (شاخهی ۶ متری ۳٫۳ لیتر) |
| سطح بیرونی هر متر | ۰٫۱۰۵ متر مربع |
| وزن هر متر پر از آب | ۳٫۱ کیلوگرم |
| فاصلهی تکیهگاه (B31.1) | آب ۲٫۱ متر، بخار ۲٫۷ متر |
| دبی بخار با ۲۵ متر بر ثانیه | حدود ۲۱۰ کیلوگرم در ساعت در ۷ بار و ۲۸۰ در ۱۰ بار |
| رزوه | NPT ۱۱٫۵ دنده و BSPT ۱۱ دنده در هر اینچ |
محاسبهها در حجم و مساحت لوله، فاصله ساپورت، لوله برای بخار و انواع سر لوله توضیح داده شدهاند.
کاربرد لوله ۱ اینچ
کاربردهای رایج این سایز: انشعابهای آب و گاز ساختمان، شاخههای اسپرینکلر آتشنشانی، هوای فشردهی کارگاه و درین و ونت خطوط صنعتی؛ در سفارشهای ما پرتقاضاترین سایز است. برای آتشنشانی طبق NFPA 13، لولهای که رزوه یا شیار تراشی میشود باید دستکم رده ۴۰ (۳٫۳۸ میلیمتر) باشد و برای جوش یا شیار نوردی دیوارهی ۲٫۷۷ میلیمتر کافی است؛ پس «رده ۲۰» بازار (۲٫۶۰ میلیمتر) از این حد کمتر است و برای اسپرینکلر رده ۴۰ لازم است (لوله مانیسمان برای آتشنشانی).
در سفارش چه بنویسیم
«لولهی بدون درز ASTM A106 گرید B (یا چندگواهی A106 B / A53 B / API 5L B)، ۱ اینچ رده ۴۰ (۳۳٫۴ × ۳٫۳۸ میلیمتر)، شاخهی ۶ متری، سر ساده یا پخدار، با گواهی کارخانه.» هنگام تحویل: دیواره دستکم ۲٫۹۶ میلیمتر و وزن شاخه بین ۱۴٫۵ و ۱۶٫۵ کیلوگرم (ASTM A530؛ چکلیست خرید). در تجربهی ما شاخههای ایرانی گاهی کمی سبکتر از وزن نظریاند؛ تا وقتی در همین بازه باشند پذیرفتنیاند.
سؤالات متداول
قطر خارجی لوله مانیسمان ۱ اینچ چند میلیمتر است؟
۳۳٫۴ میلیمتر در همهی ردهها؛ قطر داخلی رده ۴۰ ۲۶٫۶ و رده ۸۰ ۲۴٫۳ میلیمتر است.
ضخامت لوله مانیسمان ۱ اینچ رده ۴۰ چقدر است؟
۳٫۳۸ میلیمتر؛ رده ۸۰ ۴٫۵۵ و «رده ۲۰» بازار ۲٫۶۰ میلیمتر.
وزن لوله مانیسمان ۱ اینچ چقدر است؟
وزن نظری هر متر رده ۴۰ ۲٫۵۰ کیلوگرم و شاخهی ۶ متری ۱۵٫۰ کیلوگرم؛ رده ۸۰ شاخهای ۱۹٫۴ و «رده ۲۰» بازار ۱۱٫۸ کیلوگرم.
لوله ۱ اینچ رده ۴۰ چه فشاری تحمل میکند؟
در کارخانه با سقف آزمون A530، یعنی ۱۷۲ بار، آزمون میشود؛ فشار مجاز کار در دمای محیط طبق B31.3 حدود ۱۲۵ بار با ۱٫۵ میلیمتر حاشیهی خوردگی و ۲۶۳ بار بدون آن است.
کدام کارخانهی ایرانی لوله مانیسمان ۱ اینچ میسازد؟
طبق بازهی اعلامی خود کارخانهها: اهواز، آرتا و دقیق کاوه. در فهرست آهنتودی این سایز ایرانی و وارداتی هست؛ نام کارخانهی هر محموله را در گواهی کارخانه ببینید.
هر متر لوله ۱ اینچ چند لیتر آب میگیرد؟
رده ۴۰ حدود ۰٫۵۶ لیتر و رده ۸۰ حدود ۰٫۴۶ لیتر.
منابع
- ASME B36.10M — Welded and Seamless Wrought Steel Pipe، ASME
- ASTM A106/A106M — Seamless Carbon Steel Pipe for High-Temperature Service، ASTM International
- ASTM A530/A530M — General Requirements for Specialized Carbon and Alloy Steel Pipe، ASTM International
- ASME B31.3 — Process Piping، ASME
- ASME B31.1 — Power Piping، ASME
- NFPA 13 — Standard for the Installation of Sprinkler Systems، NFPA



