لوله مانیسمان ۶ اینچ؛ ابعاد، وزن، فشار و کاربرد
۵ دقیقه مطالعهلوله مانیسمان ۶ اینچ (NPS 6، DN 150) در همهی ردهها قطر خارجی ۱۶۸٫۳ میلیمتر دارد؛ دیواره‌ی رده ۴۰ آن ۷٫۱۱ و رده ۸۰ ۱۰٫۹۷ میلیمتر است و هر شاخهی ۶ متری رده ۴۰ از نظر نظری ۱۶۹٫۶ کیلوگرم وزن دارد. «رده ۲۰» بازار در این سایز ۵٫۰۰ میلیمتر است. لوله‌ی رده ۴۰ با گرید A106 B در کارخانه با حدود ۱۲۲ بار آزمون میشود و هر متر آن ۱۸٫۶۵ لیتر آب می‌گیرد.
- قطر خارجی ۶ اینچ طبق ASME B36.10M ۱۶۸٫۳ میلیمتر است؛ رده ۴۰ (STD) ۷٫۱۱، رده ۸۰ (XS) ۱۰٫۹۷ و XXS ۲۱٫۹۵ میلیمتر دیواره دارد. ASME B36.10M
- فشار آزمون کارخانهی A106 گرید B رده ۴۰ با رابطه‌ی A530 (۶۰٪ تنش تسلیم) حدود ۱۲۲ بار است؛ رده ۸۰ حدود ۱۸۸ بار. ASTM A530/A530M
- بیشترین فاصله‌ی پیشنهادی تکیه‌گاه برای لوله‌ی STD ۶ اینچ: ۵٫۲ متر در خط آب و ۶٫۴ متر در خط بخار. ASME B31.1
فهرست مطالب
ابعاد و وزن لوله مانیسمان ۶ اینچ
قطر خارجی در همهی ردهها ۱۶۸٫۳ میلیمتر است و رده فقط دیواره، قطر داخلی و وزن را عوض میکند. وزن‌ها نظری‌اند، از رابطه‌ی ۰٫۰۲۴۶۶ × ضخامت × (قطر خارجی − ضخامت):
| رده | دیواره (mm) | قطر داخلی (mm) | وزن هر متر (kg) | شاخهی ۶ متری (kg) |
|---|---|---|---|---|
| رده ۲۰ (بازار) | ۵٫۰۰ | ۱۵۸٫۳ | ۲۰٫۱۳ | ۱۲۰٫۸ |
| رده ۴۰ (STD) | ۷٫۱۱ | ۱۵۴٫۱ | ۲۸٫۲۶ | ۱۶۹٫۶ |
| رده ۸۰ (XS) | ۱۰٫۹۷ | ۱۴۶٫۴ | ۴۲٫۵۶ | ۲۵۵٫۴ |
| رده ۱۲۰ | ۱۴٫۲۷ | ۱۳۹٫۸ | ۵۴٫۲۰ | ۳۲۵٫۲ |
| رده ۱۶۰ | ۱۸٫۲۶ | ۱۳۱٫۸ | ۶۷٫۵۶ | ۴۰۵٫۴ |
| XXS | ۲۱٫۹۵ | ۱۲۴٫۴ | ۷۹٫۲۲ | ۴۷۵٫۳ |
«رده ۲۰» زیر ۸ اینچ نام بازاری است و در جدول ASME نیست (لوله مانیسمان رده ۲۰). رده‌های ۲۰، ۴۰ و ۸۰ این سایز را ایرانی و وارداتی داریم؛ قیمت روز همه در قیمت لوله مانیسمان است و صفحه‌ی هر محصول در جدول زیر.
| رده | ایرانی | وارداتی (چین) |
|---|---|---|
| رده ۲۰ (بازار) | رده ۲۰ ایرانی | رده ۲۰ وارداتی |
| رده ۴۰ (STD) | رده ۴۰ ایرانی | رده ۴۰ وارداتی |
| رده ۸۰ (XS) | رده ۸۰ ایرانی | رده ۸۰ وارداتی |
کدام کارخانه این سایز را میسازد
از کارخانه‌های ایرانی، طبق بازهی اعلامی خودشان، اهواز، آرتا، دقیق کاوه، آسین ابهر، پاسارگاد و لولهگستر اسفراین لوله‌ی ۶ اینچ می‌سازند (برند لوله مانیسمان). در فهرست آهنتودی این سایز ایرانی و وارداتی هست؛ نام کارخانهی هر محموله را در گواهی کارخانه ببینید.
فشار: آزمون کارخانه و فشار مجاز
| رده | فشار آزمون کارخانه (بار) | فشار مجاز بدون حاشیهی خوردگی (بار) | با ۱٫۵ میلیمتر حاشیه (بار) |
|---|---|---|---|
| رده ۲۰ (بازار) | ۸۶ | ۷۳ | ۴۸ |
| رده ۴۰ (STD) | ۱۲۲ | ۱۰۵ | ۷۹ |
| رده ۸۰ (XS) | ۱۸۸ | ۱۶۵ | ۱۳۸ |
فشار آزمون با رابطه‌ی A530 و تنش ۶۰٪ تسلیم A106 B حساب شده و سقف آن در این سایز ۱۹۳ بار است. فشار مجاز با رابطه‌ی ASME B31.3، تنش مجاز ۱۳۸ مگاپاسکال (A106 B در دمای محیط)، لوله‌ی بدون درز و ضخامت اسمی منهای ۱۲٫۵٪ تلرانس حساب شده است. در دمای بالاتر، با اتصال رزوه‌ای یا با جنس دیگر عدد کمتر میشود؛ طراح آن را برای شرایط خودش حساب میکند (چرا رده فشار مجاز را تعیین نمی‌کند و تست هیدرواستاتیک لوله).
اعداد کاربردی
| موضوع | لوله‌ی ۶ اینچ رده ۴۰ |
|---|---|
| حجم آب هر متر | ۱۸٫۶۵ لیتر (شاخهی ۶ متری ۱۱۲ لیتر) |
| سطح بیرونی هر متر | ۰٫۵۲۹ متر مربع |
| وزن هر متر پر از آب | ۴۶٫۹ کیلوگرم |
| فاصله‌ی تکیه‌گاه (B31.1) | آب ۵٫۲ متر، بخار ۶٫۴ متر |
| دبی بخار با ۲۵ متر بر ثانیه | حدود ۷۰۰۰ کیلوگرم در ساعت در ۷ بار و ۹۵۰۰ در ۱۰ بار |
| رزوه | NPT ۸ دنده و BSPT ۱۱ دنده در هر اینچ |
محاسبه‌ها در حجم و مساحت لوله، فاصله ساپورت، لوله برای بخار و انواع سر لوله توضیح داده شده‌اند.
کاربرد لوله ۶ اینچ
کاربردهای رایج این سایز: لوله‌ی اصلی آتش‌نشانی و آب‌رسانی صنعتی، خطوط فرایندی نفت و گاز، هدر بخار بزرگ و خطوط چاه آب؛ در سفارش‌های ما سومین سایز پرتقاضاست و بیشتر جوشی یا فلنجی بسته میشود. برای آتش‌نشانی طبق NFPA 13، لوله‌ای که رزوه یا شیار تراشی میشود باید دست‌کم رده ۴۰ (۷٫۱۱ میلیمتر) باشد و برای جوش یا شیار نوردی دیواره‌ی ۳٫۴۰ میلیمتر کافی است؛ پس «رده ۲۰» بازار (۵٫۰۰ میلیمتر) برای جوش و شیار نوردی پذیرفتنی است (لوله مانیسمان برای آتش‌نشانی).
در سفارش چه بنویسیم
«لوله‌ی بدون درز ASTM A106 گرید B (یا چندگواهی A106 B / A53 B / API 5L B)، ۶ اینچ رده ۴۰ (۱۶۸٫۳ × ۷٫۱۱ میلیمتر)، شاخهی ۶ متری، سر ساده یا پخ‌دار، با گواهی کارخانه.» هنگام تحویل: دیواره دست‌کم ۶٫۲۲ میلیمتر و وزن شاخه بین ۱۶۳٫۶ و ۱۸۶٫۵ کیلوگرم (ASTM A530؛ چک‌لیست خرید). در تجربه‌ی ما شاخه‌های ایرانی گاهی کمی سبک‌تر از وزن نظری‌اند؛ تا وقتی در همین بازه باشند پذیرفتنی‌اند.
سؤالات متداول
قطر خارجی لوله مانیسمان ۶ اینچ چند میلیمتر است؟
۱۶۸٫۳ میلیمتر در همهی ردهها؛ قطر داخلی رده ۴۰ ۱۵۴٫۱ و رده ۸۰ ۱۴۶٫۴ میلیمتر است.
ضخامت لوله مانیسمان ۶ اینچ رده ۴۰ چقدر است؟
۷٫۱۱ میلیمتر؛ رده ۸۰ ۱۰٫۹۷ و «رده ۲۰» بازار ۵٫۰۰ میلیمتر.
وزن لوله مانیسمان ۶ اینچ چقدر است؟
وزن نظری هر متر رده ۴۰ ۲۸٫۲۶ کیلوگرم و شاخهی ۶ متری ۱۶۹٫۶ کیلوگرم؛ رده ۸۰ شاخهای ۲۵۵٫۴ و «رده ۲۰» بازار ۱۲۰٫۸ کیلوگرم.
لوله ۶ اینچ رده ۴۰ چه فشاری تحمل میکند؟
در کارخانه با حدود ۱۲۲ بار آزمون میشود؛ فشار مجاز کار در دمای محیط طبق B31.3 حدود ۷۹ بار با ۱٫۵ میلیمتر حاشیهی خوردگی و ۱۰۵ بار بدون آن است.
کدام کارخانهی ایرانی لوله مانیسمان ۶ اینچ میسازد؟
طبق بازهی اعلامی خود کارخانهها: اهواز، آرتا، دقیق کاوه، آسین ابهر، پاسارگاد و لولهگستر اسفراین. در فهرست آهنتودی این سایز ایرانی و وارداتی هست؛ نام کارخانهی هر محموله را در گواهی کارخانه ببینید.
هر متر لوله ۶ اینچ چند لیتر آب می‌گیرد؟
رده ۴۰ حدود ۱۸٫۶۵ لیتر و رده ۸۰ حدود ۱۶٫۸۲ لیتر.
منابع
- ASME B36.10M — Welded and Seamless Wrought Steel Pipe، ASME
- ASTM A106/A106M — Seamless Carbon Steel Pipe for High-Temperature Service، ASTM International
- ASTM A530/A530M — General Requirements for Specialized Carbon and Alloy Steel Pipe، ASTM International
- ASME B31.3 — Process Piping، ASME
- ASME B31.1 — Power Piping، ASME
- NFPA 13 — Standard for the Installation of Sprinkler Systems، NFPA
